Programista z kontraktem B2B pokazuje bankowi wyciąg: 25 000 zł wpływu miesięcznie, regularnie, od trzech lat. I dowiaduje się, że jego zdolność kredytowa jest niższa niż osoby, która ma na etacie połowę tej kwoty. To nie pomyłka analityka, tylko konsekwencja jednego wyboru sprzed lat: formy opodatkowania. (Podstawy kredytu rozkładam w przewodniku Hipoteka od A do Z, a sposoby na poprawę wyniku — w tekście o zwiększaniu zdolności.)
Dlaczego ryczałt jest dla banku trudniejszy
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to podatek liczony od przychodu, bez odliczania kosztów. To jego zaleta podatkowa i jednocześnie problem kredytowy: w dokumentacji podatkowej nie ma pozycji „dochód”. Przedsiębiorca na skali albo podatku liniowym prowadzi księgę przychodów i rozchodów, więc bank widzi przychód, koszty i różnicę między nimi. Na ryczałcie widzi tylko pierwszą liczbę.
Skoro dochodu nie ma na papierze, bank musi go oszacować — i robi to, przyjmując określony procent przychodu jako dochód. Ten wskaźnik zależy od banku i od rodzaju działalności, zmienia się w czasie i nie jest publikowany w taryfach ani regulaminach. Dlatego uczciwa odpowiedź na pytanie „ile bank mi policzy” brzmi: to trzeba sprawdzić w kilku bankach naraz, dla Twojego PKD i Twojej stawki, w miesiącu, w którym składasz wniosek.
Jedno jest pewne: wskaźnik jest zwykle niższy niż realna rentowność usługowej jednoosobowej firmy, która prawie nie ma kosztów. Stąd bierze się rozjazd między tym, co widzisz na koncie, a tym, co bank wpisuje do kalkulatora. Ile z Twojego przychodu przyjmie każdy z banków, sprawdzisz w kalkulatorze dochodu z działalności — dla ryczałtu, KPiR i podatku liniowego.
Stawki ryczałtu, które mają znaczenie przy wniosku
Stawka mówi bankowi, czym się zajmujesz — dlatego warto znać swoją i umieć ją uzasadnić:
- 12% — usługi związane z oprogramowaniem (PKWiU ex 62.01.1), doradztwo w zakresie oprogramowania i sprzętu komputerowego, wydawanie pakietów gier i oprogramowania. To domyślna stawka większości programistów na B2B.
- 14% — usługi architektoniczne i inżynierskie, badania i analizy techniczne, specjalistyczne projektowanie, opieka zdrowotna.
- 8,5% i pozostałe stawki — większość innych usług, w tym spora część działalności doradczej i handlowej.
Do tego dochodzi warunek wejścia: ryczałt jest dostępny, jeśli w roku poprzedzającym przychód nie przekroczył 2 000 000 euro (samodzielnie albo łącznie ze wspólnikami spółki).
Dokumenty, które musisz mieć
Na ryczałcie lista jest krótsza niż przy KPiR, ale za to każdy brak boli bardziej:
- PIT-28 za ostatni rok (a często dwa lata) — podstawowy dokument dochodowy.
- Ewidencja przychodów za bieżący rok, najlepiej podpisana, miesiąc po miesiącu.
- Wyciągi z rachunku firmowego — bank porównuje je z ewidencją. Rozjazd między jednym a drugim to najszybsza droga do pytań i opóźnień.
- Zaświadczenia o niezaleganiu w ZUS i US. Zaległość potrafi przekreślić wniosek niezależnie od poziomu przychodów — pisałem o tym przy kredytach firmowych.
- Umowy z kontrahentami, zwłaszcza gdy przychód pochodzi od jednego zleceniodawcy. Bank ocenia wtedy ryzyko koncentracji, a umowa na czas nieokreślony wygląda inaczej niż zlecenie na trzy miesiące.
Kiedy warto policzyć zmianę formy opodatkowania
To jest decyzja, którą podejmuje się z wyprzedzeniem, bo formę opodatkowania wybiera się na początku roku podatkowego, a bank i tak patrzy wstecz na PIT za poprzedni okres. Warto przeliczyć oba warianty, gdy:
- planujesz hipotekę w perspektywie roku lub dwóch, a różnica w zdolności decyduje o tym, czy w ogóle kupisz mieszkanie;
- Twoja firma realnie nie ma kosztów — wtedy podatek liniowy albo skala pokazują bankowi wysoki dochód, którego ryczałt nie potrafi udokumentować;
- planujesz zakup z niskim wkładem własnym, gdzie każde 10% zdolności przekłada się na dostępność oferty.
Zasada: ryczałt optymalizuje podatek, a KPiR optymalizuje zdolność kredytową. Zanim wybierzesz formę na kolejny rok, policz oba scenariusze razem — podatkowy i kredytowy — bo oszczędność 8 000 zł na podatku bywa droższa niż wygląda, jeśli kosztuje 150 000 zł zdolności.
Jeśli zmiana formy nie wchodzi w grę, zostają klasyczne dźwignie: zamknięcie nieużywanych limitów i kart, dłuższy okres kredytowania, współkredytobiorca i uporządkowany raport BIK bez drobnych płatności odroczonych.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy na ryczałcie dostanę kredyt hipoteczny?
Tak. Ryczałt nie wyklucza kredytu — zmienia tylko sposób liczenia dochodu. Bank przyjmuje procent przychodu jako dochód, więc kluczowe jest, żeby porównać kilka banków, bo ten procent bywa różny.
Jak bank liczy dochód przy ryczałcie?
Na podstawie przychodu z PIT-28 i ewidencji przychodów, przemnożonego przez wewnętrzny wskaźnik dochodowości przypisany do rodzaju działalności. Wskaźniki nie są publikowane, dlatego wynik w dwóch bankach potrafi się różnić o kilkadziesiąt procent.
Ile wynosi ryczałt dla programisty?
Usługi związane z oprogramowaniem objęte są stawką 12%. Usługi architektoniczne, inżynierskie i opieka zdrowotna to 14%, a spora część pozostałych usług — 8,5%.
Czy zmiana z ryczałtu na KPiR od razu podniesie zdolność?
Nie od razu. Bank ocenia dokumenty za zamknięte okresy, więc efekt zobaczysz zwykle po rozliczeniu pierwszego pełnego roku w nowej formie. Dlatego taką decyzję planuje się z wyprzedzeniem, a nie na miesiąc przed wnioskiem.
Jak długo muszę prowadzić działalność, żeby bank policzył mój dochód?
Zwykle mówi się o 12 miesiącach, ale progi zależą od konkretnego produktu i banku — w niektórych ofertach wystarcza krócej, w innych wymagane są dwa zamknięte okresy rozliczeniowe.
Prowadzę wnioski kredytowe przedsiębiorców na ryczałcie i wiem, gdzie ten sam przychód policzy się najkorzystniej. Umów bezpłatną konsultację — policzymy Twoją zdolność w kilku bankach naraz, zanim złożysz pierwszy wniosek.